Asertywność to takie piękne słowo bardzo często używane w psychologii, a i coraz częściej słychać je w życiu codziennym. Czym ona właściwie jest?
Większość z nas kojarzy ją z umiejętnością mówienia nie. Jest ona bardzo okrojona, w niektórych sytuacjach błędna. Jeden ze sposobów rozumienia asertywności mówi że to zdolność do "wpuszczania" drugiego człowieka do naszego niepowtarzalnego świata wewnętrznego, aby mógł on nas zrozumieć i uszanować, oraz aby mógł skorzystać z bogactwa naszej historii i osobowości. Będąc asertywnym nie można odczuwać wewnętrznego dyskomfortu, lekceważenie rozmówcy tez jest niedopuszczalne.
Asertywność to racjonalna dbałość o własne interesy, z uwzględnieniem interesów innych.
Dlatego w sytuacjach konfliktowych osoba asertywna łatwiej osiągnie kompromis, bez poświęcania własnej godności oraz uznanych wartości.
Asertywnosć oczyszcza relacje z niedopowiedzeń, które ja komplikują wręcz niszczą.
Jedna z podstawowych zasad asertywności brzmi: "masz prawo prosić mnie o wszystko, czego chcesz pod warunkiem, ze przyznasz mi prawo do powiedzenia: nie" Osoba mówiąca "nie" nie powinna czuć lęku, żadnych wyrzutów sumienia.
Asertywna odmowa jest jednak specyficzna, jest stanowcza, bezpośrednia i uczciwa, zawierać powinna trzy elementy: "słowo "nie" na początku zdania, określenie czego nie mamy zamiaru zrobić, co jest nie tak, i prawdziwe uzasadnienie naszej odmowy.
Przykłady asertywnej odmowy:
Nie, nie mogę dziś przyjść do ciebie, ponieważ wyjeżdżam poza miasto.
Nie, nie zostanę dziś po lekcjach, gdyż mam do załatwienia ważną sprawę rodzinną.
Nie, nie napiszę tego sprawozdania na jutro, ponieważ dziś nie będę miał czasu, ale za to chętnie zrobię to na poniedziałek.
Asertywna odmowa nie zawiera pretensji ani usprawiedliwień.
Często dana osoba nie przyznaje sobie prawa do powiedzenia nie, przez to zgadza się na coś na co zupełnie nie ma ochoty. Wynika to z leku przed mówieniem szczerze o tym co myśli, czuje czego pragnie. Taka postawa jest błędna, wynika ona z próby respektowania innych ludzi kosztem siebie, taka osobę jest trudno zrozumieć i uszanować. Takiej osobie nie tylko nie jest łatwo komunikować się z innymi ale i utrudnia to próby pomocy tej osobie, rozmówca nie zna jej myśli, przeżyć, potrzeb, problemów.
Inną forma zaprzeczenia asertywności jest sytuacja w której dana osoba mówi szczerze i spontanicznie o własnych przekonaniach, przeżyciach czy pragnieniach. Czyni to jednak w sposób błędny np. tak agresywny że jej głównym celem jest obrona własnych praw schodzi na drugi plan, na pierwszym znajduję się np. chęć zemsty, osądzanie, potępianie innych ludzi lub też chęć odreagowania własnych napięć psychicznych i rozczarowań.
Popatrzmy na konkretny przykład. Oto nastoletni syn rozmawia z ojcem o swoich trudnościach w szkole. Ojciec mówi do niego mocno podniesionym głosem. W tej sytuacji błędem ze strony syna byłoby udawanie, że krzyk ojca mu nie przeszkadza. Drugim błędem byłaby agresywna reakcja i stwierdzenie np., że ojciec jest źle wychowany. Prawdopodobnie doprowadziłoby to jedynie do eskalacji konfliktu. Tymczasem asertywność oznacza sztukę szczerego mówienia o samym sobie wyłącznie po to, by bronić swoich słusznych praw i potrzeb, a nie po to, by zaatakować drugą osobę! W omawianym przykładzie asertywna reakcja syna mogłaby mieć np. taką formę: "gdy tata na mnie krzyczy, to ja mam trudności w rozmawianiu i mam ochotę buntować się. Proszę więc tatę, by mówił do mnie ściszonym głosem". Dzięki takiej wypowiedzi ojciec ma szansę, by lepiej rozumieć trudności syna, a jednocześnie nie czuje się potępiony czy zaatakowany jego wypowiedzią.
Powyższe zasady asertywności powinni respektować wychowawcy w każdym kontakcie z wychowankami. Najczęstszym błędem są tutaj wypowiedzi, w których wychowawca osądza czy potępia wychowanka, zamiast przedstawić swoje myśli czy przeżycia, związane z jego określonym zachowaniem. Wyobraźmy sobie sytuację, w której kilkunastoletnia córka wraca do domu później niż ustaliła to z mamą. Często rodzice reagują wtedy agresją, potępianiem czy osądzaniem, np. poprzez wypowiedź typu: "jesteś zupełnie nieodpowiedzialna, źle wychowana i nie można tobie ufać". Efektem tego typu reakcji jest często bunt czy agresywna obrona ze strony wychowanków. Natomiast asertywna wypowiedź mamy w przytoczonym przykładzie mogłaby mieć np. taką formę: "gdy spóźniasz się, córeczko, to ja bardzo się o ciebie martwię i przeżywam bolesne myśli, że stało ci się coś złego. Proszę cię więc o to, byś na przyszłość wracała do domu punktualnie". Tego typu wypowiedź znacznie skuteczniej mobilizuje córkę do punktualnych powrotów w przyszłości, a ponadto stwarza jej szansę, by się upewniła, że mama ją kocha i że troszczy się o jej los.
Opisując i promując postawy asertywne u wychowawców i u wychowanków, współczesna Psychologia ułatwia budowanie właściwej więzi wychowawczej, gdyż uczy obie strony wzajemnej otwartości i autentyczności. Asertywność nie może być jednak stosowana bezkrytycznie, a szczerość nie może być uważana za najwyższą wartość w relacji między wychowawcą a wychowankiem, jak to sugerują niektórzy psycholodzy. Oczywistą jest rzeczą, że w relacji wychowawczej nie powinno być miejsca na kłamstwo czy obłudę. Nie znaczy to jednak, że obie strony powinny mówić o wszystkim, co myślą, co przeżywają czy czego pragną. Odnosi się to zwłaszcza do wychowawców. Wyobraźmy sobie jakim szokiem dla dziecka byłoby "szczere" stwierdzenie taty, że pogniewał się on na mamę, czy że już jej nie kocha. Albo "szczere" wyznanie nauczyciela wobec dzieci, że dzisiaj nie ma on ochoty ich uczyć. O zakresie szczerości i otwartości powinna decydować miłość i odpowiedzialność, a nie sama techniczna sprawność w mówieniu na temat własnych myśli czy przeżyć.
Ponadto, promując asertywność, psychologia przecenia na ogół jej znaczenie w procesie wychowania. Dla przykładu wielu psychologów sugeruje, że wychowanie do abstynencji w wieku rozwojowym polega głównie na uczeniu dzieci i młodzieży, by asertywnie wyrażały własne emocje, zwłaszcza te bolesne czy niepokojące. Tymczasem jest to tylko część prawdy. Wychowanie nie polega jedynie na uczeniu wychowanków szczerego wyrażania własnych przeżyć, lecz także na uczeniu dojrzałej postawy wobec przeżywanych emocji. Jest tu miejsce na wyrabianie cierpliwości wobec nieuniknionego cierpienia oraz na szukanie i eliminowanie źródeł niepokojów emocjonalnych. Także wtedy, gdy wymaga to od wychowanka przemiany życia. Innymi słowy, nie wystarczy pomagać wychowankowi, by nauczył się prawidłowo komunikować niepokojące go emocje. Nie mniej ważną rolą wychowawcy jest pomaganie wychowankowi w eliminowaniu przyczyn niepokojących go przeżyć oraz w cierpliwym znoszeniu bolesnych nastrojów, które są nieuniknione w życiu każdego człowieka, a szczególnie intensywnie odczuwane są właśnie w wieku rozwojowym.
Asertywność poszukiwana na rynku pracy
Asertywność coraz częściej jest kompetencją szczególnie poszukiwaną na rynku pracy. Można to zauważyć przeglądając oferty pracy. Niemal w każdej wśród wymagań, jakie powinien spełniać kandydat ubiegający się o prace na danym stanowisku, pracodawca wymienia asertywność. Szczególnie dotyczy to takich stanowisk, w które z góry wpisane są kontakty z innymi ludźmi. Asertywność wpływa bowiem na polepszenie jakości relacji interpersonalnych.
Coraz częściej też firmy organizują różne szkolenia, które mają pomóc w wykształceniu w sobie tej kompetencji. Asertywności można się bowiem nauczyć. Przedsiębiorstwa również umożliwiają swoim pracownikom skorzystanie z tego typu szkoleń. Trening asertywności dostarcza uczestnikom szeregu technik i umiejętności otwartego i stanowczego, a równocześnie uprzejmego wyrażania własnych opinii i emocji, egzekwowania swoich praw oraz podejmowania decyzji.
Charakterystyka osób asertywnych
Umiejętność asertywnego zachowania powoduje dla osoby asertywnej szereg pozytywnych konsekwencji. Asertywność wiąże się z pozytywnym postrzeganiem własnej osoby. Ludzie pewni siebie czują się dobrze ze sobą, są zrelaksowani. Przekazują, a także otrzymują pozytywne komunikaty, co tym bardziej wzmacnia poczucie własnej wartości i ułatwia dalsze asertywne zachowania. Ponadto nie mają nic przeciwko uczciwej krytyce ich samych i innych. Potrafią też komplementować i przyjmować komplementy. Ludzie asertywni traktują inne osoby tak jak same chciałyby być traktowane. Tak więc zachowanie asertywne polega na otwartości i uczciwości w określaniu swojego stanowiska oraz braniu odpowiedzialności za własne życie i podejmowane wybory. Polega też na bezpośredniości i uczciwości oraz jasnym określaniu swojego stanowiska. Zaletą tej podstawy jest to, że prowadzi ona do sytuacji w której nie ma przegranych, że zawsze w sytuacjach trudnych stawia się na kompromis. Dlatego często asertywność jest przywilejem ludzi dojrzałych.
REAGOWANIE NA KRYTYKĘ i POCHWAŁY
Nasze reakcje w odpowiedzi na krytykę można umieścić na skali
Nadmierne usprawiedliwianie się .......................................................... atak
Gdzieś w środku jest miejsce na asertywną reakcję. Teoretycy asertywności zachęcają, aby na krytykę czy pochwałę spojrzeć nie jak na obiektywną ocenę, ale jak na subiektywna opinię, jedną z wielu możliwych. w asertywnej reakcji na ocenę nie ma miejsca na walkę, spór, podważanie czyjejś opinii na nasz temat, jest natomiast miejsce na wyrażanie opinii.
Przykładowe odpowiedzi na krytykę lub pochwałę
W przypadku zgody z usłyszaną opinią o sobie:
Myślę o sobie podobnie
Mam takie samo zdanie na ten temat
Ja też tak myślę
W przypadku braku zgody:
Myślę o sobie inaczej
Mam inne zdanie na ten temat
Ja tak nie uważam
TWOJE ASERTYWNE PRAWA
JAKO CZŁOWIEK MASZ PRAWO
sam ustalać swoje cele i samodzielnie podejmować decyzje
być traktowanym z szacunkiem
posiadać i wyrażać własne opinie i odczucia
odpowiadać nie na prośby
prosić o różne rzeczy
popełniać błędy
zachowywać się asertywnie
NIE zachowywać się asertywnie
zmieniać zdanie
zastanawiać się
być sobą
dbać o siebie
być dla siebie autorytetem
mieć prawo do wszystkich uczuć
przeciwstawiać się nieuprawnionej krytyce
KIEDY UŻYWAĆ UMIEJĘTNOŚCI ASERTYWNYCH?
Jeśli chcesz zachowywać się w sposób asertywny zastanów się najpierw nad:
1. SYTUACJĄ
Czy ta sytuacja ci nie odpowiada lub czy grozi naruszeniem twoich praw?
2. MIEJSCEM
Najlepiej jest stosować asertywność w kontaktach prywatnych. Jednakże jeśli twoje prawa zostały zagrożone w obecności ludzi, na których ci zależy, nie wahaj się publicznie użyć umiejętności asertywnych.
3. CZASEM
Najlepiej jest stosować asertywność tuż po pojawieniu się problemu. Jednak należy wziąć pod uwagę swój stan emocjonalny, a także zastanowić się nad tym, czy rozmówca nie jest pod wpływem stresu. Pamiętaj o tym, że rozważanie problemu i dojście do odpowiedniego rozwiązania lub kompromisu wymaga czasu.
4. RELACJAMI ŁĄCZĄCYMI CIĘ z ROZMÓWCĄ
W jakiej relacji jesteś z rozmówcą? Do sprzedawcy w sklepie może wystarczy zwykłe nie, ale z przyjacielem jest już inaczej. Czasami mądrzej jest nie być asertywnym w stosunku do ludzi, którzy mają nad tobą władzę, jak np. rodzice czy dyrektor szkoły. Zresztą wiele zależy od konkretnej sytuacji.
z :
http://gosiaa.blog.gery.pl/2007,3,archiwum.html [ Dodano: Czw Paź 11, 2007 12:44 ]ten poniższy tekst myśle ze jest łatwiejszy w odbiorze
obym was nie zanudzila tymi tekstami
Co do asertywnosci to sie jej uczę.
... gdybym umiała powiedzieć zdecydowane:"nie", uniknęłabym wielu błędów... 
Piszę poprawnie po polsku.
Nowości
Mapa Strony
Index Mapy strony
RSS
